Klagen is een kunst

We klagen tegenwoordig meer dan ooit. Maar is dat niet vooral omdat onze huidige maatschappij ons voorhoudt dat we altijd tevreden moeten zijn? Bovendien zijn er meerdere manieren om te klagen. En ben jij dan altijd wel zo constructief en efficiënt? Yunomi vertelt je er meer over.

Schuld van de samenleving?

De Brusselse psycholoog Alain De Keuleneer ziet het zo: "Het feit dat we zo klagen is duidelijk verbonden met de kenmerken van onze huidige neoliberale maatschappij. Die produceert aan de lopende band consumptiegoederen die ons gelukkig zouden moeten maken, en die ons doet geloven dat ze alles in huis heeft om onze verlangens te vervullen en noden te lenigen. Al is dat gewoonweg niet waar." Hij legt uit dat we nu allemaal geloven dat we ‘gebreken' kunnen vermijden (zoals de dood, ouderdom, of eigen grenzen). "Daarin ligt de oorzaak van onze eindeloze klachtenregen: als we iets ontzegd worden dat een van die fundamentele ‘gebreken' zou helpen vermijden, voelen we ons bedrogen, omdat we vinden dat we er recht op hebben. We zien onszelf als slachtoffer." In plaats van ons eigen leven in handen te nemen en op te bouwen, zitten we te wachten. "Wie klaagt, legt de klacht bij een ander, van wie we genoegdoening eisen, en het is makkelijker dan na te gaan wat ons eigen aandeel is in wat ons overkomt," vervolgt Alain De Keuleneer. We vertellen onszelf dat alles mogelijk is. En als we niet in handen krijgen wat we willen, is dat omdat iemand ons dat niet wil geven, denken we.

Klacht, of eis

Volgens de psycholoog moeten we duidelijk een onderscheid maken tussen een klacht en een eis. "Een klacht is niet per sé een eis van verandering. Wie klaagt, wil dat de ander iets goedmaakt. Het slachtoffergevoel kan een vorm van voldoening bieden, zodat je steeds een soort troost verwacht. Dat is iets heel anders dan een eis om dingen te veranderen, want dat impliceert dat je aan zelfreflectie doet, dat je iets in beweging wil zetten."

Constructief klagen

Het is dus duidelijk: we klagen aan één stuk door. Toch blijven onze klachten vaak onbeantwoord. Wat opvalt, is dat we meestal klagen bij iedereen behalve bij de persoon die ons dwarszit. "We klagen niet bij de persoon die iets kan veranderen, omdat we die persoon via onze klaagzang eigenlijk iets verwijten." Het is beter om het juiste moment te kiezen om je beklag te doen, met een duidelijk doel. Ten slotte is het raadzaam om je klacht helder, direct en duidelijk te formuleren, zonder dat je onbeleefd wordt. Nog een laatste tip: blijf kalm!

Reageren op klachten

Maar het is niet genoeg om je klacht goed te verwoorden en ze naar de juiste persoon te sturen. De ontvanger heeft ook een rol te vervullen. "En die is dat hij of zij z'n ‘almacht' laat vallen en beseft dat er niet voor alle klachten een gepast antwoord is. Bovendien schuilt achter elke klacht een verlangen om gehoord en begrepen te worden."

Je moet ook opletten dat je beseft waar de klacht echt over gaat. Alain De Keuleneer geeft het voorbeeld van iemand die met een klacht naar de dokter gaat. "Die kan geloven dat de patiënt alleen klaagt omdat hij medicatie wil... Maar wat als die persoon alleen komt aankloppen om z'n verhaal te kunnen doen?"

We sluiten af met een goede raad: wie constructief en duidelijk kan klagen, voelt zich over het algemeen zekerder en evenwichtiger. Aan de slag, dus, als je 't ons vraagt!

Als jij klaagt, levert dit dan meestal resultaat op?