Maagdelijke muze

Expo "Mode-icoon"

Nog tot 25 maart kun je in het Textielmuseum van Lyon terecht voor een tentoonstelling over 650 jaar garderobe van de heilige Maagd Maria. (Je kunt het Franse promofilmpje hier bekijken.) Mariabeelden werden door de eeuwen heen aangekleed met jurken van de meest uiteenlopende en begerenswaardige stoffen en versierselen. Zeldzaam textiel, parels, edelstenen, goud- en zilverdraad... niets was te veel voor een luxejurk voor de Maagd. Dit soort heiligenbeelden beschikten daarom vaak over een eigen, uitgebreide kleerkast. Die werd veel later, in tijden van oorlog of godsdienstig oproer, vaak vernietigd of aangeslagen (en verdween). Maar omdat er toch een aantal zijn gered, en omdat ze zo ontzettend knap zijn gemaakt, besliste het museum in Lyon om een intieme tentoonstelling te wijden aan deze culturele overblijfselen.

Godsdienst-mode-mix

De gewoonte om de beelden van de Maagd Maria aan te kleden, is ergens tussen de 13e en 15e eeuw ontstaan. Vanaf toen werd dit een teken van devotie en verering. Louis XVI (18e eeuw) en Marie-Antoinette deden bijvoorbeeld gretig mee aan het uitbreiden van de kleerkast van de Heilige Maagd. Ze deden dit niet alleen om te laten zien hoe gelovig ze wel waren, maar natuurlijk ook om de machtige kerk aan hun kant te houden. Door de eeuwen heen hebben honderden (ongetwijfeld ontzettend rijke) gelovigen bijgedragen tot het aankleden van Heiligenbeelden. Het duurde dan ook niet lang voordat elk Mariabeeld voor elke ceremonie of rondgang over een andere outfit beschikte. Deze extravagante garderobes evolueerden mee met de damesmode van hun tijd, en pasten zich aan aan nieuwe gewoontes binnen de liturgie en de kerkelijke feesten.

Als je denkt dat dit museum enkel stoffige oude poppenjurken laat zien, dan heb je het mis. Deze originele tentoonstelling bevat namelijk ook enkele prachtige jurken van grote couturiers (Jean-Charles de Castelbajac, Frank Sorbier...). En die creaties vallen heel erg op, omdat hedendaagse couturiers een totaal andere visie dan hun voorgangers hebben. Dat is zonder twijfel de reden waarom sommigen de nieuwste - en vooral modernere - kleding van de beelden met een scheef oog bekijken. Want de meer universele en populaire klederdracht is niet noodzakelijk toegankelijker geworden om naar te kijken. Het blijft immers haute couture: even ongrijpbaar als het maagdelijk model waar het voor werd ontworpen.

En jij, wat vind jij van dit soort ontwerpen? Is dit heiligschennis of gewoon een vorm van creatieve meningsuiting?